Balken verbinden: zo maak je sterke houtverbindingen

Een open pen- en-gat verbinding als houtverbinding maken

De open pen-en-gat verbinding maakt een sterke haakse verbinding en is – we zeiden het al, bijzonder mooi. Je ziet hem veel in raamwerken, in oude balkconstructies en de rijke traditie van verfijnde meubelmakers.

1. Zaag zo nodig de kopse kant van de balken haaks af. Meet vervolgens de breedte (b) en de dikte van de te verbinden latten (d) op. 
2. Teken aan de uiteinden de breedte (b) van de te verbinden latten af (rondom). 
3. Verdeel het afgetekende stuk (d) in drie even brede delen en trek de lijnen door op de kopse kant van de latten. Zaag nu de kopse kant van de eerste lat in langs de afgetekende lijnen. Houd de binnenkant van de lijnen aan. 
4. Tik het middelste blokje hout weg met een beitel en maak de opening vlak door het hout voorzichtig weg te steken. Doe dit niet in één keer, dan scheurt je lat mogelijk in. Deze lat heeft nu een gat.
5. Zaag ook de kopse kant van de andere lat langs de afgetekende lijnen in, maar nu aan de buitenkant van de lijnen. Haal de buitenste blokjes weg en maak de pen, die overblijft, vlak met een houtvijl of beitel. 
6. Smeer pen en gat in met houtlijm. Schuif ze in elkaar en klem ze met een lijmklem tegen elkaar. Check of de verbinding echt haaks is.
7. Bij een zwaar te belasten verbinding kun je deze verbinding eventueel verstevigen met schroeven. Boor voor (4 mm houtboor) en gebruik een verzinkboor, dan vallen de schroeven netjes in het hout. Splijten voorkom je door de schroeven niet in één lijn te plaatsen.
8. Werk de houtverbinding tenslotte af met een schaaf of (band)schuurmachine.

Een houtverbinding met een liplas

Balken of latten in de lengte verbinden kun je ook met de veelgebruikte rechte liplas. 

1. Zaag zo nodig de kopse kant van de balken haaks af.
2. Meet de dikte van de balk (d) op en zaag de balken aan de bovenzijde haaks in, op een afstand van 2,5 x de dikte, gemeten vanaf het uiteinde. Maak je zaagsnede een halve dikte van de balk diep. 
3. Teken nu op de kopse kant van beide balken een lijn, op een afstand van een halve dikte vanaf de onderkant. Trek een lijn tussen deze lijn en de zaagsnede aan beide kanten van de balken. 
4. Zaag de balken vanaf de kopse kant langs deze lijn in tot aan de zaagsnede.
5. Leg één van de balken met de afgezaagde kant (de onderlip) naar boven. Breng houtlijm aan en leg de andere balk (de 'bovenlip') erop.
6. Boor twee schroefgaten van 4 mm door de bovenlip, maar niet in één lijn om splijten van het hout te voorkomen. Schroef de balken aan elkaar vast. De schroefgaten kun je met een verzinkboor ruimen om ze weg te laten vallen in het hout. Laat de houtlijm eerst helemaal uitharden, voor je er verder mee aan de slag gaat.

Balken verbinden met metalen ankers

Metalen verbindingsstukken, zoals het hoekanker en de raveeldrager, geven je de makkelijkste optie om haakse verbindingen te maken. Deze houtverbindingen met metalen ankers zijn ideaal voor verbindingen die verder uit het zicht blijven.

Houtverbinding met een hoekanker
Hoekankers gebruik je om dwarsbalken te verbinden die niet zwaar belast worden. 

1. Kies een hoekanker dat past bij de breedte en de dikte van je balk.
2. Zaag zo nodig de kopse kant van de balken haaks af.
3. Leg de dwarsbalk en de draagbalk haaks tegen elkaar aan en schroef de dwarsbalk met behulp van twee hoekankers vast aan de draagbalk.

Houtverbinding met een raveeldrager
Raveeldragers zijn geschikt voor het verbinden van zwaar belaste dwarsbalken als vloer- en plafondbalken. 

1. Teken op de draagbalk af waar de dwarsbalk moet komen en hoe dik deze is.
2. Leg de raveeldrager op de afgetekende positie en markeer waar de bovenlip op de draagbalk komt.
3. Steek met een beitel een paar millimeter hout weg op de plek van de lip: zo verzinkt deze straks netjes in de draagbalk. De raveeldrager spijker je hierna met ankernagels vast op de draagbalk.
4. Leg nu de dwarsbalk in de raveeldrager. Zet deze vast met ankernagels.

Balken verbinden met een schuine las

Twee balken van dezelfde breedte in de lengte met elkaar verbinden? Met een schuine las heb je niet alleen een sterke, maar ook een mooie verbinding. Prima geschikt voor balken die zichtbaar blijven.

1. Zaag zo nodig de kopse kant van de balken haaks af.
2. Meet de breedte van de balk op en zaag beide balken aan de bovenzijde haaks in, op een afstand van 2,5 x de breedte vanaf de kopse kant en een diepte van 1/7 van de breedte. Gebruik een winkelhaak voor het aftekenen van de zaaglijn. 
3. Teken een haakse lijn op de kopse kant van de balken, op een afstand van 1/7 van de breedte vanaf de onderkant. Trek een schuine lijn tussen de zaagsnede en de lijn op de kopse kant van de balk aan beide zijden van de balk. 
4. Zaag de balken vanaf de kopse kant langs deze lijn in tot aan de zaagsnede. 
5. Leg één balk (de drager) met de schuine kant naar boven. Breng houtlijm aan en leg de andere balk (de dekker) met de schuine kant naar onder op de drager. 
6. Boor twee schroefgaten van 4 mm door de dekker, maar niet in één lijn om splijten van het hout te voorkomen. Schroef de balken aan elkaar vast. De schroefgaten kun je met een verzinkboor ruimen om ze weg te laten vallen in het hout. Laat de houtlijm eerst helemaal uitharden, voor je er verder mee aan de slag gaat.

Een houtverbinding met deuvels

Een onzichtbare en stevige houtverbinding maak je met deuvels. Dankzij hun ribbels komen ze klemvast in het boorgat te zitten. Wees wel heel precies en boor boorgaten perfect loodrecht voor een goede verbinding. We beperken ons hier tot de open deuvelverbinding.

1. Bepaal de juiste deuvels voor de klus: voor hout niet dikker dan 18 mm zijn 6 mm deuvels prima.  Voor hout van 19-22 mm gebruik je deuvels van 8 mm en voor het verbinden van dikker planken of balkjes 10 mm dikke deuvels. Houd ook rekening met de mate van belasting van de deuvelverbinding.
2. Klem de te verbinden delen aan elkaar met lijmklemmen. 
3. Teken de positie van de deuvels af: precies in het midden van het kopse deel (hartlijn) en ongeveer om de 3 à 4 cm. 
4. Boor de deuvelgaten loodrecht in het hout, net iets minder diep dan de lengte van de deuvels. Met de afstandshouder van de boormachine of een afstandsring om het boortje kun je nooit te diep boren. Een stukje tape om je boor kan ook. 
5. Haal de twee delen van elkaar. 
6. Vul de gaten op met houtlijm. 
7. Bevestig beide delen opnieuw met een klem op elkaar en tik de deuvels voorzichtig in de gaten. Gebruik een houten hamer. 
8. Laat de houtlijm minimaal 24 uur uitharden. 
9. Schuur het deel van de deuvels dat nog uitsteekt af.

Vragen? Hulp nodig?

Meer weten over de juiste houtverbinding voor jouw klus? Vraag het onze houtbewerkingspro’s. Je vindt ze in de Hubo in je buurt, klaar om je er een kop koffie bij in te schenken.